Bull and Bear Market ਕੀ ਹੈ: (Full Guide in Punjabi)

ਸਾਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਫਲ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਪਰ ਅੱਜ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ Bull and Bear Market ਕੀ ਹੈ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਵੀ ਉਨਾ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ । ਅੱਜ ਦੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਹੀ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਮਾਨਸਿਕ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੂਝ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ । ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ Stock Market ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬੱਚਤ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕੀ Stock Market ਕੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਮੇਰਾ Stock Market in Punjabi ਵਾਲਾ ਬਲੌਗ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ ।

ਪਰ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲੂਆਂ ਬੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ Bull Market ਅਤੇ ਬੀਅਰ ਮਾਰਕੀਟ Bear Market ਨੂੰ ਓਨੀ ਹੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣਾ ਪਵੇਗਾ । ਜਿੰਨੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਮੰਡੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ।

ਬੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀ ਹੈ ? Bull Market

ਬੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਨੂੰ ਬੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਇਸਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਨਾਮ ਜੋ ਕਿ ਸਾਂਡ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਇੱਕ ਸਾਂਡ Bull ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਉਛਾਲਦਾ ਹੈ ।

ਬੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਉਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਮੀਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ Bullish ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ । ਜੇ ਸ਼ੇਅਰ ਮਾਰਕੀਟ 1 ਜਾਂ 2 ਸਾਲਾ ਤੱਕ ਉੱਪਰ ਵਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ । ਇਹ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਹੇਠਾਂ ਠਿਗ ਕੇ ਫਿਰ ਉੱਪਰ ਵਲ ਜਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸਨੂੰ ਬੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾਾ ਹੈ ।

ਬੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ।

• ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. (GDP) ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ: ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਤਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਧਦਾ ਹੈ । ਤੇ ਜੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਨਾਫਾ ਵੀ ਕਾਫੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸ਼ੇਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਮੁਨਾਫਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵੀ ਵੱਧਦੀ ਹੈ ।
• ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਤੀਜੇ: ਜਦੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਰਿਲਾਇੰਸ, ਟਾਟਾ ਹਰ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਮੁਨਾਫਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ । ਤਦ ਵੀ ਬੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
• ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ: ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸੌਖੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ । ਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ੇਅਰ ਦੀ ਕਿਮਤਾ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਬੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ।
• ਤਰਲਤਾ (Liquidity): ਜਦੋਂ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਖਰਚਣ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕ ਸ਼ੇਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

ਬੀਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀ ਹੈ ? Bear Market

ਜਦੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਤਰ Peak ਤੋਂ 20% ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਗਾਤਾਰ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ । ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਬੀਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਜਾਂ ਮੰਦੀ ਦਾ ਦੌਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਬੀਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਲੂ Bear ਨਾਮ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ । ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਲੂ Bear ਜਦੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੰਜਿਆਂ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ । ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਮਾਰਕੀਟ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਸਾਲ ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਗਿਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇਂ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਬੀਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਕੀਮਤਾ ਘੱਟ ਰਹਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।

ਬੀਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ

• ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਕਟ: ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2008 ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਮੰਦੀ ਜਾਂ 2020 ਦਾ ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦਾ ਦੌਰ । ਇਹ ਦੋਵੇ ਦੋਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਕਾਫੀ ਗਿਰ ਗਈ ਸੀ ।
• ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ: ਜਦੋਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਤਾਂ RBI ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਕਰਜ਼ਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾ ਦੇ ਖਰਚੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਫਰਕ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਹੁਣ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਨਾਲੋ ਘੱਟ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੀਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
• ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਡਰ (Panic): ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ । ਤਾਂ ਗਿਰਾਵਟ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।

ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਟੇਬਲ Detailed Comparison Table

ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਜੇ ਅਸੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ Indian Stock Market ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਬੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਬੀਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀ ਹੈ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੌਰਾਂ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਲਕੀਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ ਨਾਂ ਤਾ ਕਦੇ ਬੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਜਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਬੀਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਖਤਮ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।

ਆਓ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨਜ਼ਰੀਏ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀਏ ।

ਬੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ Bull Market ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਬੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਦੀਆਂ ਹਨ । ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਦੌਰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ :

• 1991-92 ਦੀ ਹਰਸ਼ਦ ਮਹਿਤਾ ਤੇਜ਼ੀ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ Liberalization ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਸੀ । ਹਰਸ਼ਦ ਮਹਿਤਾ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਪੈਸਾ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਸੈਂਸੈਕਸ Sensex ਕੁਝ ਹੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਗਿਆ । ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ।
• 2003-2007 ਦਾ ਗੋਲਡਨ ਪੀਰੀਅਡ: ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬੁੱਲ ਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਭਾਰਤ ਦੀ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. 9% ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ । ਸੈਂਸੈਕਸ 3,000 ਦੇ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 21,000 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ । ਰਿਅਲ ਅਸਟੇਟ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ Infrastructure ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ।
• 2014 ਦਾ ਮੋਦੀ ਬੁੱਲ ਰਨ: ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਸਰਕਾਰ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੇ ਵੱਡੀ ਛਾਲ ਮਾਰੀ । ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ FIIs ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਏ ਲਗਾਏ ।
• 2020 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ (Post-Covid Recovery): ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ । ਤਾਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ । ਨੌਜਵਾਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਐਪਸ ਰਾਹੀਂ ਕਰੋੜਾਂ ਨਵੇਂ ਡੀਮੈਟ ਖਾਤੇ ਖੋਲ੍ਹੇ ।

ਬੀਅਰ ਮਾਰਕੀਟ Bear Market ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਬੀਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਉਹ ਦੌਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ 20% ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਭਾਰਤ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੰਦੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ।

• 1992 ਦਾ ਸਕੈਮ ਕ੍ਰੈਸ਼: ਹਰਸ਼ਦ ਮਹਿਤਾ ਦੇ ਘੁਟਾਲੇ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿੱਗਿਆ । ਕਈ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਈ । ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ SEBI ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਘੁਟਾਲੇ ਦੁਬਾਰਾ ਨਾ ਹੋਣ ।
• 2000 ਦਾ ਡਾਟ-ਕਾਮ (Dot-com) ਬੁਸਟ: ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤੇਜ਼ੀ ਇੱਕ ਬੁਲਬੁਲਾ ਸਾਬਤ ਹੋਈ । ਜਦੋਂ ਇਹ ਬੁਲਬੁਲਾ ਫਟਿਆ ਤਾਂ ਆਈ.ਟੀ. IT ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ 80-90% ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਗਏ ।
• 2008 ਦਾ ਗਲੋਬਲ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਕ੍ਰਾਈਸਿਸ: ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਮੰਦੀ ਸੀ । ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 60% ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ । ਸੈਂਸੈਕਸ 21,000 ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ 8,000 ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ।
• 2020 ਦਾ ਕੋਰੋਨਾ ਕ੍ਰੈਸ਼: ਮਾਰਚ 2020 ਵਿੱਚ ਲਾਕਡਾਊਨ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 35% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ । ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਈ ਮੰਦੀ ਸੀ ।

ਜੇ ਤੁਸੀ ਤਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਕਦੋ – ਕਦੋ ਬੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਕਦੋ – ਕਦੋ ਬੀਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਆਈ ਹੈ ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ?

ਬਾਜ਼ਾਰ ਚਾਹੇ ਬੁੱਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੀਅਰ । ਇੱਕ ਸਫਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ Plan ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ।

ਬੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ

1. ਲਾਲਚ (FOMO) ਤੋਂ ਬਚੋ: ਜਦੋਂ ਹਰ ਕੋਈ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੇ । ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ । ਹਨੇਰੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਉੱਡੋ । ਥੋੜਾ ਇਨ੍ਹਤੇਜਾਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜਿਵੇ ਮਾਰਕੀਟ ਗਿਰੇ ਤਾਂ ਸ਼ੇਅਰ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਲਵੋ ।
2. ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਰੀਬੈਲੈਂਸ (Rebalance): ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜਾਰ ਲਗਾਤਾ ਉੱਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੁਝ ਮੁਨਾਫਾ ਕੱਢ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਂਵਾਂ FD ਜਾਂ Gold ਵਿੱਚ ਲਗਾਓ । ਫਿਰ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਡੀਗਣ ਦਾ ਇੰਨਤੇਜਾਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜਿਵੇ ਮਾਰਕੀਟ ਡਿੰਗ ਜਾਵੇਂ ਤਾਂ FD ਵਾਲਾ ਪੈਸਾ ਸ਼ੇਅਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦਵੋ ।
3. ਕੁਆਲਿਟੀ ਨਿਵੇਸ਼: ਸਿਰਫ਼ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੰਪਨੀਆਂ Blue Chip ਵਿੱਚ ਰਹੋ । ਜਾਂ Gold ਵਿੱਚ ਲਗਾਓ ।

ਬੀਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ

1. ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵੇਚੋ : ਜੇ ਕਦੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੀਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਤੁਸੀ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਅਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਗਲਤੀ ਹੈ । ਕਿਉਂਕਿ ਬੀਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਅਰ ਦੀ ਕੀਮਤਾ ਘੱਟਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ । ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ App ਵਿੱਚ Loss ਦਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ । ਇਸ ਤੋ ਭਰੋ ਮਤ ਬਲਕਿ ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕੁੱਝ ਪੈਸੇ ਹੇ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਦੇ ਉਹ ਪੈਸੇ ਤੁਸੀ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਇਹ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ ।
2. ਬਾਲਟੀ ਵਿਧੀ (Bucket Strategy): ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਫੰਡ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼, ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵੈਲਥ ਫੰਡ । ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਫੰਡ ਕਿਸਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਮੇਰਾ What is Emergency Fund in Punjabi ਵਾਲਾ ਬਲੌਗ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ ।
3. SIP ਕਦੇ ਨਾ ਰੋਕੋ: ਜੇ ਬੀਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾ ਇਸ ਵਿੱਚ SIP ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਵਰਗਾ ਹੈ । ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀ SIP ਕਰ ਰਹੋ ਹੋ ਤਾਂ ਜੇ ਬੀਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ NAV ਬਹੁਤ ਸਸਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਮੁਨਾਫਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ।

ਸਿੱਟਾ (Conclusion)

ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕੋਈ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਅਮੀਰ ਬਣਨ ਦੀ ਸਕੀਮ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਇਹ ਇੱਕ ਧੀਰਜ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ । ਭਾਵੇਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਬੁੱਲ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੀਅਰ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਤੁਹਾਡੀ ਸਫਲਤਾ ਤੁਹਾਡੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ Discipline ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ।

1. ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਬਚਾਓ ।
2. ਸਿੱਖਣ ਤੇ ਸਮਾਂ ਲਗਾਓ ।
3. ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਡਰ ਰਹੇ ਹੋਣ ਉਦੋਂ ਲਾਲਚੀ ਬਣੋ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਖਰੀਦੋ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਲਾਲਚੀ ਹੋਣ ਉਦੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ ।

ਤੁਹਾਡਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਫ਼ਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫੇ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ !

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਸਵਾਲ 1: ਕੀ ਮੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜੂਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
ਜਵਾਬ: ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ । ਜੂਆ ਉਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਕਿਸਮਤ ਤੇ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋ । ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਚੰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਤਾਂ ਮੰਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਦੌਰ ਹੈ ।

ਸਵਾਲ 2: ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ SIP ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਾਂ ?
ਜਵਾਬ: ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ SEBI ਰਜਿਸਟਰਡ ਐਪ (ਜਿਵੇਂ Groww, Zerodha, ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਐਪ) ਰਾਹੀਂ ਸਿਰਫ਼ ₹500 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ।

ਸਵਾਲ 3: ਬੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਕਦੋਂ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ?
ਜਵਾਬ: ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਦੱਸਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ । ਪਰ ਜਦੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਤੇਜ਼ੀ ਦਿਖੇ । ਤਾਂ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।

Disclaimer

In English: The information provided in this blog is for educational and informational purposes only and should not be considered as professional financial advice or a recommendation to buy or sell any securities; since investing in the stock market is subject to market risks, we are not responsible for any profit or loss incurred by any individual based on the information provided herein and readers are strongly advised to consult with a SEBI-registered financial advisor before making any investment decisions.

In Punjabi ਇਸ ਬਲੌਗ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੇਅਰ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਜਾਂ ਵੇਚਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਨਾਫੇ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ SEBI-ਰਜਿਸਟਰਡ ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨ।

Vivek Behl

ਮੇਰਾ ਨਾਮ Vivek ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ RLBlogs.in ਦਾ ਫਾਊਂਡਰ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਮਕਸਦ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫਾਈਨੈਂਸ, ਸ਼ੇਅਰ ਮਾਰਕਿਟ ਅਤੇ ਪੈਸਿਆ ਦਾ ਸਹੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਦਸਣਾ ਹੈ । ਮੈਂ ਔਖੇ ਵਿੱਤੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹਾਂ । ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੇਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ 3+ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ, ਵਿੱਤੀ ਵਿਸ਼ਿਆ ਬਾਰੇ ਰਿਸਰਚ ਕਰਕੇ ਦਸਦਾ ਹਾਂ ।