ਦੋਸਤੋ, ਅੱਜ ਅਸੀਂ Large Cap, Mid Cap and Small in Punjabi Explained ਬਾਰੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਾਂਗੇ । ਪਰ ਇਸ ਬਲੋਗ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਮਾਰਕਿਟ ਕੈਪਿਟਲਾਇਜੇਸ਼ਨ Market Capitalization ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਕਿਟ ਕੈਪਿਟਲਾਇਜੇਸ਼ਨ ਕੀ ਹੈ ? ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਮਾਰਕਿਟ ਕੈਪਿਟਲਾਇਜੇਸ਼ਨ ਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਮੇਰਾ Market Capitalization in Punjabi ਵਾਲਾ ਬਲੋਗ ਪੜ ਸਕਦੇ ਹੋ ।
ਲਾਰਜ਼ ਕੈਪ, ਮਿਡ ਕੈਪ ਅਤੇ ਸਮਾਲ ਕੈਪ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਜਾ ਸਟਾਕ ਦੀ Market Capitalization ਦਸਦਾ ਹੈ । ਉਦਾ ਤਾਂ ਮੈ ਮਾਰਕਿਟ ਕੈਪਿਟਲਾਇਜੇਸ਼ਨ ਤੇ ਬਲੋਗ ਬਣਾਈਆ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿਸਾ ਸਮਝਾਉਣਾ ਚਾਹੁਗਾ । ਮਾਰਕਿਟ ਕੈਪਿਟਲਾਇਜੇਸ਼ਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸ਼ੇਅਰ ਪ੍ਰਾਇਸ Share Price ਅਤੇ ਉਸ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪਾਸ ਕਿਨੇ ਸ਼ੇਅਰ ਹਨ ਇਸ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ । ਮਾਰਕਿਟ ਕੈਪਿਟਲਾਇਜੇਸ਼ਨ = ਸ਼ੇਅਰ ਪ੍ਰਾਇਸ X ਕੁੱਲ ਵਰਤਾਨ ਜਾਣੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਅਰ (Market Capitalizatio = Share Price X Total no. of Shares)
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉੱਤੇ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ Market Capitalization ਕਿਵੇਂ ਤਯ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕੰਪਨੀ ਖਰੀਦਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਕੰਪਨੀ ਦੀ Market Capitalization ਜੋ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਮੁਲ ਉੱਤੇ ਕੰਪਨੀ ਖਰੀਦ ਸਕਦੀ ਹੈ ।
1. Market Capitalization ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਮਝੋ
Large Cap, Mid Cap ਅਤੇ Small Cap — ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਨਾਮ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਦੀ Market Capitalization ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । Market Capitalization ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਕੀਮਤ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ । ਇਸਨੂੰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਹੈ ।
Market Cap = ਇੱਕ ਸ਼ੇਅਰ ਦੀ ਕੀਮਤ x ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੁੱਲ ਸ਼ੇਅਰ
ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੁੱਲ 100 ਕਰੋੜ ਸ਼ੇਅਰ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਸ਼ੇਅਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹200 ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਕੰਪਨੀ ਦੀ Market Cap ₹20,000 ਕਰੋੜ ਹੋਈ । ਇਹੀ ਅੰਕੜਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਉਸ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਪੂਰੀ ਕੰਪਨੀ ਖਰੀਦਣੀ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਲਗਭਗ ਇੰਨੇ ਪੈਸੇ ਖਰਚ ਹੋਣਗੇ ।
ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ Market Cap ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਕਿਵੇਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੰਮ SEBI Securities and Exchange Board of India ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਲਿਸਟਿਡ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ Market Cap ਮੁਤਾਬਕ ਨੰਬਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ — ਟਾਪ 100, ਫਿਰ 101 ਤੋਂ 250, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ । ਇਹੀ ਵੰਡ ਅੱਗੇ Large Cap, Mid Cap ਅਤੇ Small Cap ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਦੀ ਹੈ ।
This Image is Generated by ChatGPT
2. Large Cap ਲਾਰਜ਼ ਕੈਪ ਕੰਪਨੀਆਂ
Large Cap ਉਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ SEBI ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ 100 ਨੰਬਰ ਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ Market Cap ₹20,000 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹਰ ਸਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਉਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਤੁਸੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਦੇ ਹੋ — ਜਿਵੇਂ Reliance Industries, TCS, HDFC Bank ਅਤੇ Hindustan Unilever।
ਇਹਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਬਿਜ਼ਨਸ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਸੂਬੇ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
1. Large Cap ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂ
Return ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ Large Cap ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਰਮਿਆਨਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਬਿਜ਼ਨਸ ਬਣਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ । ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ₹15 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋਣਾ ਓਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨਾ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਜੋਖਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਪਿੱਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਕਮਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਚਾਨਕ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ । ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਨਵੇਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ Large Cap ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
Liquidity ਭਾਵ ਸ਼ੇਅਰ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਦੀ ਸੌਖ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ । ਜੇ ਤੁਸੀਂ Reliance ਦਾ ਸ਼ੇਅਰ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ 2 ਵਜੇ ਵੀ ਵੇਚਣਾ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਰੀਦਾਰ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
Volatility, ਭਾਵ ਸ਼ੇਅਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਪੂਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ Small Cap ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਸੇ ਲਈ ਵੱਡੇ Institutional Investors, ਜਿਵੇਂ Mutual Funds ਅਤੇ Insurance ਕੰਪਨੀਆਂ, ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੈਸਾ Large Cap ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਪੈਸਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
| Returns | Risk | Liquidity | Volatility | Institutional Investors | Examples |
| Moderate | Low | Very High | Low | Very High | Reliance, TCS, Hinustan Unilever |
ਉੱਤੇ ਮੈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ Table ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗੇਗਾ ਕਿ ਲਾਰਜ ਕੈਪ ਕੰਪਨੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਿਵੇਂ ਹੈ ।
2. Large Cap ਦੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਅਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ
- ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੈਸਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ
- ਬਾਜ਼ਾਰ ਡਿੱਗਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ
- ਵਧੀਆ Dividend (ਲਾਭ-ਅੰਸ਼) ਦੇਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
- ਪਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੈਸਾ ਦੁੱਗਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਘੱਟ ਹੀ ਰੱਖੋ
ਇੱਕ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ — Large Cap ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ । 2008 ਦੀ ਮੰਦੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੀ 40-50% ਤੱਕ ਡਿੱਗੇ ਸਨ । ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਓਸ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਸੰਭਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬਾਕੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ।
3. Mid Cap ਮਿਡ ਕੈਪ ਕੰਪਨੀਆਂ
Mid Cap ਕੰਪਨੀਆਂ ਉਹ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ SEBI ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ 101 ਤੋਂ 250 ਨੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ Large Cap ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸਕੂਲ ਦੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । Voltas, Colgate-Palmolive, ACC ਅਤੇ Apollo Tyres ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਇਹਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮਾਡਲ ਲਗਭਗ ਸਥਿਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਬਾਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੇ ਇਹ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀਆਂ ਰਹਿਣ, ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ Large Cap ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ।
1. Mid Cap ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂ
Return ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ Large Cap ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਵਾਧਾ ਦਿਖਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਬਿਜ਼ਨਸ ਹਾਲੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸੇ ਵਧਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਾਰਨ ਕਈ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ‘ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ’ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ।
ਜੋਖਮ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਇਹ Large Cap ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਬਿਜ਼ਨਸ ਹਾਲੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਖਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਕੋਈ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਕਿ ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ।
Liquidity ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵ ਸ਼ੇਅਰ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤੀ ਦਿੱਕਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ Large Cap ਜਿੰਨੀ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ । Volatility ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਡਿੱਗਣ ਵੇਲੇ ਇਹ 2% ਤੋਂ 5% ਤੱਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਾਧੇ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ Institutional Investors ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਮਿਆਨੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
| Returns | Risk | Liquidity | Volatility | Institutional Investors | Examples |
| High | High | High | Low | High | Industries, Colgatte, ACC, Apollo Tyres |
2. ਅਸਲ ਉਦਾਹਰਣ: Mid Cap ਤੋਂ Large Cap ਦਾ ਸਫ਼ਰ
Mid Cap ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਮਝਣ ਲਈ Bajaj Finance ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਕੰਪਨੀ Mid Cap ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧੀਆ ਬਿਜ਼ਨਸ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਅਤੇ Consumer Finance ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਕੜ ਕਾਰਨ ਇਹ ਅੱਜ Large Cap ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਮਿਸਾਲ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ Mid Cap ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਕੰਪਨੀ ਚੁਣਨ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ।
4. Small Cap ਸਮਾਲ ਕੈਪ ਕੰਪਨੀਆਂ
Small Cap ਉਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ ਜੋ SEBI ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ 250 ਨੰਬਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਵੀਆਂ, ਛੋਟੀਆਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ Armaan Finance, JK Papers ਜਾਂ Bajaj Consumer Care। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਬਿਜ਼ਨਸ ਹਾਲੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ।
ਇਹ ਕੈਟਾਗਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਾ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸਾ ਬਣਦਾ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡੁੱਬਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ’10 ਗੁਣਾ ਸਟਾਕ’ multibagger ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਗਵਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ।
1. Small Cap ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂ
Return ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੇ ਕੋਈ ਕੰਪਨੀ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇਹ Small Cap ਤੋਂ Mid Cap ਅਤੇ ਫਿਰ Large Cap ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਪੈਸਾ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਪਰ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੋਖਮ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਹੁਤਾ ਲੰਬਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਇਸਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
Liquidity ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ । ਕਈ ਵਾਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੇ Small Cap ਸ਼ੇਅਰ ਖਰੀਦ ਤਾਂ ਲਿਆ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਵੇਚਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ ਤਾਂ ਖਰੀਦਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੈਸਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
Volatility ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਬਾਜ਼ਾਰ ਡਿੱਗਣ ਵੇਲੇ ਇਹ ਸ਼ੇਅਰ 10% ਤੋਂ 20% ਤੱਕ ਵੀ ਡਿੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਇਸੇ ਕਾਰਨ Institutional Investors ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪੈਸਾ ਸੰਭਾਲਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਲੈਣ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
| Returns | Risk | Liquidity | Volatility | Institutional Investors | Examples |
| Very High | Very High | Low | Very High | Very Low | Armaan Finance, JK Papers, Bajaj Consumer Care |
5. ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਕੈਟਾਗਰੀ ਸਹੀ ਹੈ?
ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਕੋਈ ਇੱਕੋ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਜੋਖਮ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਫਿਰ ਵੀ, ਕੁਝ ਆਮ ਸੇਧਾਂ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ।
- ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ Large Cap ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੋ
- ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ 5-7 ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜੋਖਮ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿੱਚ Mid Cap ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰੋ
- Small Cap ਵਿੱਚ ਓਨਾ ਹੀ ਪੈਸਾ ਲਗਾਓ ਜਿੰਨਾ ਡੁੱਬਣ ਤੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਂਦ ਖ਼ਰਾਬ ਨਾ ਹੋਵੇ
- ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਤਾਂ Large Cap ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿੱਚ ਵਧਾਓ
ਬਹੁਤੇ ਸਿਆਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੈਸਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕੋ ਕੈਟਾਗਰੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਗਾਓ । ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੇ ਕੈਟਾਗਰੀਆਂ ਦਾ ਸਹੀ ਅਨੁਪਾਤ ਹੋਵੇ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਦਰਮਿਆਨੇ ਜੋਖਮ ਵਾਲਾ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਦਾ 60% Large Cap ਵਿੱਚ, 30% Mid Cap ਵਿੱਚ ਅਤੇ 10% Small Cap ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਸਕਦਾ ਹੈ ।
This Image is Generated by ChatGPT
6. ਆਮ ਗਲਤਿਆਂ
ਪਹਿਲੀ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ Small Cap ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਜਲਦੀ ਅਮੀਰ ਬਣਨਾ । ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 10 ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਾਇਦ 1-2 ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਾਕੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਥਿਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਦੂਜੀ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ Large Cap ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਕਦੇ ਡੁੱਬਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ । ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ, ਇਹ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਮੰਦੀ ਵੇਲੇ ਡਿੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਬੱਸ ਓਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨਾ Small Cap ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਤੀਜੀ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ Mid Cap ਨੂੰ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਭੁੱਲ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਤੁਲਿਤ Return ਅਕਸਰ ਇਸੇ ਕੈਟਾਗਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਵਾਧੇ, ਦੋਵੇਂ ਗੁਣ ਥੋੜ੍ਹੇ-ਥੋੜ੍ਹੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
7. SIP ਰਾਹੀਂ ਨਿਵੇਸ਼: ਇੱਕ ਸੌਖਾ ਰਸਤਾ
ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਕੰਪਨੀਆਂ ਚੁਣ ਕੇ ਸ਼ੇਅਰ ਖਰੀਦਣਾ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ Mutual Fund ਰਾਹੀਂ Large Cap, Mid Cap ਜਾਂ Small Cap ਫੰਡ ਵਿੱਚ SIP ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਹਰ ਟੀਮ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਹੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਚੁਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪੈਸਾ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੋਖਮ ਵੀ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਨਵੇਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ Large Cap Mutual Fund ਵਿੱਚ SIP ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝੋ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ Mid Cap ਅਤੇ Small Cap ਵੱਲ ਕਦਮ ਵਧਾਓ ।
8. ਸਿੱਟਾ
Large Cap, Mid Cap and Small Cap in Punjabi — ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਕੈਟਾਗਰੀਆਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਹੀ ਖੇਡ ਹਨ । Large Cap ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵਾਧਾ ਹੌਲੀ, Small Cap ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜੋਖਮ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਵੱਧ, ਅਤੇ Mid Cap ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਦੇ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀਆਂ ਟਿਪਸ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਕੇ ਪੈਸਾ ਨਾ ਲਗਾਓ । ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਪਨੀ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹੋ, ਉਸਦੀ Market Cap, ਬਿਜ਼ਨਸ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇਖੋ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਓ ।
9. ਬੇਦਾਅਵਾ
ਇਸ ਬਲੌਗ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹ ਜਾਂ ਸਟਾਕ ਖਰੀਦਣ/ਵੇਚਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ। ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਜੋਖਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਰਿਸਰਚ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ SEBI-registered advisor ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਲਓ। ਤੁਹਾਡੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗੇ We are not responsible for your profit or loss ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਨਿੱਜੀ ਹੋਵੇਗਾ ।
ਮੈਂ rlblogs.in ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹਾਂ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਰੂਪ ਲਾਲ ਜੀ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ । M.Sc. IT ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਚੀ ਪਰਸਨਲ ਫ਼ਾਈਨਾਂਸ ਅਤੇ ਮਨੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹੈ । ਇਸ ਬਲੌਗ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਫ਼ਾਈਨਾਂਸ ਦੀ ਜਟਿਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ । ਬੇਦਾਅਵਾ (Disclaimer): ਇਸ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਹੈ । ਮੈਂ ਕੋਈ SEBI-ਰਜਿਸਟਰਡ ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ (Financial Advisor) ਨਹੀਂ ਹਾਂ । ਮੇਰੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹ (Financial Advice) ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ । ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ (Profit or Loss) ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗਾ ।