Die with Zero in Punjabi

Bill Perkins ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਇਹ ਕਿਤਾਬ Die with Zero in Punjabi Finance ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਕਿਤਾਬ ਹੈ । ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਪੈਸਾ ਬਚਾ ਲਿਆ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਓਨੀ ਹੀ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇਗੀ । ਅਸੀਂ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਥਕਦੇ ਹਾਂ, ਖਰਚਾ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਸਲ ਆਨੰਦ ਲਵਾਂਗੇ । ਪਰ ਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ? ਕੀ ਅਸੀਂ ਉਹ ਤਜਰਬੇ ਕਦੇ ਲੈ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਟਾਲਦੇ ਰਹੇ ਸੀ ? Bill Perkins ਦੀ ਕਿਤਾਬ Die with Zero in Punjabi ਇਸੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ।

Bill Perkins ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਬਪਤੀ ਊਰਜਾ ਵਪਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਔਖੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲਏ । ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿ ਪੈਸੇ ਦੀ ਅਸਲ ਕੀਮਤ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਸਹੀ ਤਜਰਬਿਆਂ ਲਈ ਖ਼ਰਚ ਕਰਦੇ ਹੋ । ਇਹ ਕਿਤਾਬ 2020 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਦਾ ਨਵਾਂ ਤਰੀਕਾ ਦਿੱਤਾ ।

1. ਮੁੱਖ ਸੋਚ: ਜ਼ੀਰੋ ਨਾਲ ਮਰੋ ਦਾ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ ?

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ Die with Zero in Punjabi ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾ ਖ਼ਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਵੇ ? ਦਰਅਸਲ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਡੂੰਘਾ ਹੈ । Bill Perkins ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹਰ ਰੁਪਇਆ ਤੁਹਾਡੀ ਊਰਜਾ ਦਾ ਬਦਲਾ ਹੈ । ਤੁਹਾਡਾ ਸਮਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਨਤ, ਤੁਹਾਡੀ ਜਵਾਨੀ । ਜੇਕਰ ਉਹ ਪੈਸਾ ਕਦੇ ਵਰਤਿਆ ਨਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਊਰਜਾ ਬੇਕਾਰ ਗਈ ।

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਸਾ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਟੀਚਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਹ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੈ । ਟੀਚਾ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵਧੀਆ ਤਜਰਬੇ, ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀਆਂ, ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦਾਂ ਬਣਾਉਣਾ । ਜੇ ਪੈਸਾ ਬੱਸ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਬਦਲਿਆ, ਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਧੂਰੀ ਰਹੀ । Perkins ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਰੋ, ਨਾ ਕਿ ਬੱਚਤ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ।

2. ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ

Perkins ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਊਰਜਾ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ 8 ਘੰਟੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਤਨਖਾਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਤਨਖਾਹ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਉਹ 8 ਘੰਟੇ ਬੰਦ ਹਨ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਸੀ । ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੈਸਾ ਖ਼ਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਘੰਟੇ ਕਿਸੇ ਤਜਰਬੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹਨ ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਪੈਸਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਖ਼ਰਚਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਘੰਟੇ ਖ਼ਾਲੀ ਗਏ । ਇਹ ਸੋਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਗਈ । ਪੈਸੇ ਦਾ ਇਕੱਠ ਕਰਨਾ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਵਰਤਣਾ ਹੀ ਨਾ ਇਹ ਬੁਰਾ ਹੈ ।

3. ਤਜਰਬੇ ਬਨਾਮ ਚੀਜ਼ਾਂ — ਕਿਹੜਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਮਤੀ ਹੈ ?

Perkins ਨੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਤਜਰਬਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖ਼ਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਯਾਤਰਾ, ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਖਾਣਾ, ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਸਿੱਖਣਾ ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਸੇ ਨਵੀਂ ਕਾਰ ਜਾਂ ਮਹਿੰਗੇ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟਿਕਾਊ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਭੌਤਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਯਾਦ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ।

ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ Hedonic Adaptation ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਅਸੀਂ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਆਦੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ । ਪਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਬਿਤਾਏ ਪਲ, ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਯਾਤਰਾ, ਕਿਸੇ ਸ਼ੌਕ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਇਹ ਯਾਦਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ । Perkins ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕ ਬੈਲੇਂਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਜ਼ਰੂਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਭਰਪੂਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਂਦਾ ਸੀ ।

4. Memory Dividend ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਵਿਆਜ਼

ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ Perkins ਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਸੰਕਲਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ Memory Dividend । ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਤਜਰਬਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ । ਉਹ ਯਾਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਪੈਸੇ ਉੱਤੇ ਵਿਆਜ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਤਜਰਬੇ ਉੱਤੇ ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਵਿਆਜ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਮਰ ਭਰ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ।

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਯਾਦ 40, 50, 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਵੇਗੀ । ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰੋਗੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਫ਼ੋਟੋਆਂ ਵੇਖੋਗੇ ਇਹ ਸਭ Memory Dividend ਹੈ । ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਜੋ ਪੈਸਾ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਥਾਂ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਉਸ ਤੋਂ ਤਜਰਬਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਬੱਸ ਅੰਕੜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ।

5. ਉਮਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪੈਸਾ ਖ਼ਰਚ ਕਰੋ

This image is generated by Google Gemini AI

Perkins ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ Die With Zero in Punjabi ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਅੱਜ ਸਭ ਕੁਝ ਉਡਾ ਦਿਓ । ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਤਜਰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਜੋ ਮਜ਼ਾ 25 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਹੈ, ਉਹ 65 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ ਭਾਵੇਂ ਪੈਸਾ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ । ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ Age Buckets ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਮਰ ਦੇ ਦੌਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੋ ਅਤੇ ਹਰ ਦੌਰ ਲਈ ਉਚਿਤ ਖ਼ਰਚ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਓ ।

ਉਮਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੜਾਅ

• 20-35 ਸਾਲ: ਇਹ ਉਮਰ ਤਜਰਬੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ ਸਫ਼ਰ ਕਰੋ, ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿੱਖੋ, ਦੋਸਤ ਬਣਾਓ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹੋ ।
• 35-60 ਸਾਲ: ਇਹ ਪੈਸਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ ।
• 60+ ਸਾਲ: ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਾਥ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਬੇਲੋੜਾ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ।

ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਇਹ ਗਲਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ 25 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਵੇਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ 65 ਸਾਲ ਦੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ । ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ । ਸਮਝਦਾਰੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਸਹੀ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਪੈਸਾ ਖ਼ਰਚੋ ।

6. ਸਿਹਤ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਤਿੰਨੋਂ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ

Perkins ਨੇ ਇੱਕ ਤਿਕੋਣ ਬਣਾਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਸਿਹਤ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪੈਸਾ । ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਤਿੰਨੋਂ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ । ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪੈਸਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸਮਾਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਿਹਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ।

ਇਹ ਸੋਚ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੱਕ ਟਾਲਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ । ਜੇ ਤੁਸੀਂ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਯਾਤਰਾ 60 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹੀ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ । ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ‘ਹੁਣੇ’ ਜਿਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ‘ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ’ ਜਿਉਣ ਦੀ ।

7. ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਾਓ ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ

Perkins ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ Die With Zero in Punjabi ਵਿੱਚ ਬੱਚਤ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਉਹ ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਪੈਸਾ ਵਰਤਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਲਈ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ । ਪੈਸਿਵ ਇਨਕਮ ਦੇ ਸਾਧਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ, SIP ਜਾਂ ਡਿਵੀਡੈਂਡ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਟੀਚਾ ਉਹ ਵਾਧਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਬੱਸ ਅੰਕੜਾ ਵਧਾਉਣਾ ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪੈਸਿਵ ਇਨਕਮ ਅਤੇ ਐਕਟਿਵ ਇਨਕਮ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਸਾਡਾ ਵਿਸਥਾਰਤ ਲੇਖ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹੋ ।

ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ Perkins ਸਾਫ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਸੇ ਦਾ ਮਕਸਦ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰੋ, ਪਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਵਾਪਸ ਤਜਰਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਓ । ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕੰਪਾਊਂਡਿੰਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਪੈਸਾ ਵਧੇ, ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਲੇਖ Power of Compounding in Punjabi ਪੜ੍ਹੋ ।

8. SIP, ਮਿਉਚਲ ਫੰਡ ਅਤੇ Die with Zero ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ SIP ਕਰਦੇ ਰਹੋ, ਮਿਉਚਲ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਰਹੋ ਅਤੇ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ । ਇਹ ਸੋਚ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਅਧੂਰੀ ਹੈ । Die with Zero in Punjabi ਦੀ ਫਲਸਫਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰੋ, ਪਰ ਸਾਥੋ-ਸਾਥ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਵੀ ਪੈਸਾ ਰੱਖੋ । ਸਿਰਫ਼ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਬੱਚਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ — ਇਹ ਸੰਤੁਲਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ।

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਲੇਖ Stock Market for Beginners ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹੋ।

ਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕੁਝ SIP ਵਿੱਚ ਲਗਾਓ, ਕੁਝ ਮਿਉਚਲ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਕੁਝ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਫੰਡ ਲਈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬਿਆਂ, ਸ਼ੌਕਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਪਲਾਂ ਲਈ ਵੀ ਰੱਖੋ । ਇਹੀ ਅਸਲ ਸਮਝਦਾਰੀ ਹੈ ।

9. ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਰਸੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ — ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ, ਜਿਉਂਦੇ ਜੀ ਦਿਓ

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੁਕਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੀ ਭਾਰਤੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਵੀ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ । ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਓ । Perkins ਆਪਣੀ ਇਸ ਕਿਤਾਬ Die with Zero in Punjabi ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੋਚ ਗਲਤ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ 80-90 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਰੋਗੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਉਦੋਂ 50-60 ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਣਗੇ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ ।

ਅਸਲ ਫ਼ਰਕ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸਾ 25-30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਘਰ ਖ਼ਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਲਈ Perkins ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਸਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀ ਦਿਓ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਅਸਲ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ।

10. ਪਛਤਾਵਾ ਘਟਾਓ

Amazon ਦੇ ਮਾਲਕ Jeff Bezos ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ Regret Minimization Framework ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਭਾਵ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ ਕਿ 80 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਛਤਾਵਾ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ । Perkins ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ । ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੱਲ ਝਾਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਕਾਸ਼ ਮੈਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸਾ ਬਚਾਇਆ ਹੁੰਦਾ । ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਾਸ਼ ਮੈਂ ਉਹ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ, ਕਾਸ਼ ਮੈਂ ਉਸ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਹੁੰਦਾ, ਕਾਸ਼ ਮੈਂ ਉਹ ਸ਼ੌਕ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ।

ਪਛਤਾਵਾ ਉਦੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜੋ ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੀ । ਤਜਰਬੇ ਟਾਲਣਾ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ‘ਤੇ ਛੱਡਣਾ ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਛਤਾਵਾ ਬਣਦਾ ਹੈ । Perkins ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹੋ ਕਿ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਫ਼ਸੋਸ ਨਾ ਰਹੇ ।

11. ਕੀ Die with Zero ਸਭ ਦੇ ਲਈ ਸਹੀ ਹੈ?

ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ । Perkins ਖ਼ੁਦ ਇੱਕ ਅਰਬਪਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਦੀ ਸੋਚ ਕਿਸੇ ਅਮੀਰ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ । ਇੱਕ ਆਮ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਇਹ ਫਲਸਫਾ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ । ਪਰ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਸੋਚ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਲਓ ।

ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ । ਬਿਮਾਰੀ, ਹਾਦਸਾ, ਨੌਕਰੀ ਜਾਣੀ ਇਹ ਸਭ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ੀਰੋ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸ਼ਾਇਦ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ । ਹਾਂ, Die With Zero in Punjabi ਦੀ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਢਾਲ ਕੇ ਵਰਤਣਾ ਜ਼ਰੂਰ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ । ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਓ ਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੱਚਤ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰਚਾ ।

ਭਾਰਤੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲਾਂ:

• ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਫੰਡ ਜ਼ਰੂਰ ਰੱਖੋ — ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 6 ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਖ਼ਰਚੇ ਜਿੰਨਾ ।
• ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ — ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ।
• ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਲਈ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰ ਬਚਾਓ — ਪਰ ਬਾਕੀ ਪੈਸਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੋ ।
• ਹਰ ਸਾਲ ਕੁਝ ‘ਤਜਰਬਾ ਬਜਟ’ ਰੱਖੋ — ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਛੋਟਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ ।

12. ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਅਸਲੀ ਸਬਕ

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ । ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਬਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਓ ਪੈਸੇ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤਜਰਬਿਆਂ ਦੀ । ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਮੀਰੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੈਂਕ ਬੈਲੇਂਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ ।

ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਬਕ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ:

• ਪੈਸਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਟੀਚਾ ਨਹੀਂ — ਇਸਨੂੰ ਵਰਤੋ, ਸਿਰਫ਼ ਗਿਣਦੇ ਨਾ ਰਹੋ ।
• ਤਜਰਬੇ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਲਓ — ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
• Memory Dividend — ਹਰ ਵਧੀਆ ਤਜਰਬਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ।
• ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀ ਮਦਦ ਕਰੋ — ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ।
• ਸਿਹਤ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਓ — ਤਿੰਨੋਂ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ।
• ਪਛਤਾਵਾ ਘਟਾਓ — ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਕਰੋ, ਕੱਲ੍ਹ ‘ਤੇ ਨਾ ਟਾਲੋ ।

13. ਅਖੀਰਲੀ ਗੱਲ — ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੁਣੇ ਜਿਉਣੀ ਹੈ

Die with Zero in Punjabi ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਝੰਜੋੜਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਂ ਰਹੇ ਹੋ ਜਾਂ ਬੱਸ ਸਮਾਂ ਲੰਘਾ ਰਹੇ ਹੋ ? ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪੈਸਾ ਹੈ ਪਰ ਯਾਦਾਂ ਨਹੀਂ ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।

ਪੈਸਾ ਕਮਾਓ, ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰੋ, ਬੱਚਤ ਕਰੋ ਪਰ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹੋ । ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਓ, ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਹੱਸੋ, ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਦੇਸ਼ ਵੇਖੋ, ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਸਿੱਖੋ । ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬੈਂਕ ਸਟੇਟਮੈਂਟ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਉਹ ਤਜਰਬਿਆਂ ਅਤੇ ਯਾਦਾਂ ਤੋਂ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ Bill Perkins ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਰੋ, ਕੋਈ ਅਫ਼ਸੋਸ ਲੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ।

ਨੋਟ: ਇਹ ਲੇਖ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਿੱਤੀ ਜਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਲਾਹ ਨਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ । ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਮਿਉਚਲ ਫੰਡ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ । ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਵਿਚਾਰ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਫਲਸਫੇ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਵੱਡਾ ਵਿੱਤੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ Financial Advisor ਦੀ ਰਾਇ ਜ਼ਰੂਰ ਲਓ ।